स्वास्थ्य

मैले केही वर्षअघि डा. रमेशकान्त अधिकारी (वरिष्ठ बालरोग विशेषज्ञ) संँग भिटामिनका चक्की झोल र बालबालिकाको स्वास्थ्यबारे जिज्ञासा राखेकी थिएँ । ‘पोषणयुक्त खानाको सट्टा मान्छेले सिसीमा भएको महँगो भिटामिनको झोल खान्छन् । कुनै पनि वैज्ञानिक अनुसन्धानले भिटामिन झोलका रूपमा खानुपर्छ भनेर पुष्टि गर्दैन ।हामी स्वास्थ्यकर्मीले भिटामिन बोतलका झोल वा औषधिका रूपमा प्रयोग गर्नु पर्दैन, तिनको औचित्य छैन भन्ने जानकारी दिनसकेकाछैनौं । धेरै जनालाई यसबारे भ्रम छ,’ उनको भनाइ थियो । बिरामको चापले होला, स्वास्थ्यकर्मीले झोल भिटामिन चाहिँदैन भनेर बुझाउनुको सट्टा त्यही भिटामिन औषधि लेखेर दिन्छन् । घरमा पाइने र स्थानीय रूपमा उपलब्ध हुने खाद्य वस्तुको उचित प्रयोग गरेर प्राय: सबै किसिमका…

काठमाडौं- कुनै न कुनै कारणले हामी सबै मुटुरोगको जोखिममा छौं। पहिल्यै मुटुरोगको जोखिममा रहेकाहरूका लागि त जाडो मौसम झनै जोखिमपूर्ण मानिन्छ। जाडो मौसममा मुटुरोगबाट कसरी बच्ने ? यस विषयमा नागरिक दैनिककी पवित्रा सुनारले काठमाडौंस्थित ग्रान्डी इन्टरनेसनल हस्पिटलका मुटुरोग विशेषज्ञ डा. ओममूर्ति अनिलसँग कुराकानी गरेकी छन् : यो सेवामा लागेको कति वर्ष भयो ? विशेषज्ञका रूपमा काम गर्न थालेको मात्र सात वर्ष भइसक्यो। नेपालमा मुटुरोग बढिरहेको छ भन्ने सुनिन्छ नि ? यथार्थ के हो ? अन्तराष्ट्रिय रूपमै मुटुरोग बढेको छ। यस आधारमा नेपालमा पनि मुटुरोगीको संख्या बढेको छ। तर अहिले यसको एकिन तथ्यांक छैन। एकातिर मुटुरोग बढेको पनि हो। तर उपचार…

कर्कोलोलाई गाभा पनि भनिन्छ । हाम्रो खेत बारि लगायत ओसिलो जंगल वा खोला किनारमा प्रसस्तै पाइने कर्कलोको बैज्ञानिक नाम चांहि कलोकेसिया एस्कुलिन्टा हो। यसलाई अंग्रेजिमा तारो भनिन्छ। पात डाँठ र जमिन मुनि हुने जरा, जसलाई पिडाँलु, भनिन्छ तरकारिको रुपमा उपयोग हुन्छ। कर्कलोका बिभिन्न जात हुन्छन् र सबै जात खान योग्य हुदैनन्। खान योग्य जात पनि राम्रोसंग पकाउन नजाने कोक्याउने हुन्छ। कर्कलोमा धेरै प्रकरका तत्वहरु पाइन्छन् जुन हाम्रो शरिरको लागि अति उपयोगि हुन्छ। उत्तरपूर्बि एशियाको रैथाने यो तरकारि नेपाल, भारत देखि लिएर उत्तरि अमेरिका सम्म पाइन्छ। कर्कोलोमा पोटासियम, फोस्फोरस, मग्नेसियम, मङानेसे र कपर भरपुर मात्रामा पाइन्छ। यी बाहेक यसमा क्याल्सियम भिटामिन…

पछिल्लो केही दिनदेखि चिसो बढेको छ। चिसोका कारण बालबालिका, महिलादेखी वृद्धवृद्धामात्र नभइ सबै उमेर समूहका मानिसलाई विभिन्न स्वास्थ्य समस्या देखिने गर्छ। निमोनिया, दम, रूघाखोकी, टन्सिल, ब्रोन्काइटिसजस्ता समस्याबाट ग्रस्त हुने मानिसको संख्या दिनानु दिन बढ्दै गएको छ। चिसोका कारण बिरामी परेर अस्पताल र स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा पनि प्रभावितहरूको संख्या बढिरहेको चिकित्सकहरू बताउँछन्। चिसो मौसममा सबैभन्दा बढी देखिने समस्या हो, रूघाखोकी। चिसोका कारण नाकबाट पानी बग्ने, सुक्खा खोकी लाग्ने, टाउको दुख्ने, हल्का ज्वरो आउने, घाँटी खसखसाउने, हाच्छिँउ आउने, खान मन नलाग्ने, थकाइ महसुस हुने लगायतका समस्या देखिन्छ। चिसोबाट बच्न सके रूघाखोकीबाट बच्न सहज हुन्छ। चिसोबाट बच्न र रूघाखोकीबाट छुटकारा पाउनका लागि बजारमा पाइने…

 मिठो हुने रातो रङको अनारको दाना या जुस सबैले मन पराउछन् । अनार स्वाथ्यको लागि निकै हितकर मानिन्छ । बिरामीहरुलाई अनार बढि खान दिईन्छ । यसले इनर्जी दिने हुँदा असक्त तथा बिरामीहरुलाई दिईएको हो । अनारमा भिटामिन , मिनीरल्स जस्ता तत्वहरु हुन्छ । अनारको जुसले कलेजोको रक्षा मात्र गर्दैन मदिरा वा अन्य पर्दाथले कलेजोमा कुनै प्रकारको हानी गरेमा उपचारको काम पनि गर्छ । कलेजोलाई प्रभावकारी ढंगले कार्य गर्न सहयोग गर्छ । यसको जुसले भोक बढाउँछ, तिर्खा नियन्त्रण गर्छ, पाचन प्रणालीलाई सुधार गर्छ र कब्जियतको समस्या हटाउँछ । चाउरी, आँखा मुनि आउने कालो धब्बा, पिम्पल लगायतका समस्या बाट बचाँउछ । नियमित…

काठमाडौं -नेपालको जुनसुकै भेगम प्रायः सहजै पाइने कागती बहुउपयोगी फलफुलहरूमध्ये एक हो । यद्यपि यसलाई फलफुलका रूपमा भन्दापनि सर्वत र अचार बनाउने काममा बढी प्रयोग गरिन्छ । आउनुस् जानौँ कागतीका फाइदाहरू : क. अपच र कब्जियत : अपच र अब्जियतमा कागतीको प्रयोग अचुक हुन्छ । खानामा केही थोपा कागतीको रस हाल्नुहोस् । यसले पाचनलाई धेरै सहयोग पु-याउनेछ । कागतीले र रगत शुद्धिकरण र शरीरका अन्य विकार हटाउनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । यदि खानामा कागति राख्नु भएको छैन भने खानाको आधाघण्टापछि कागतीको सर्वत खाँदा पनि उत्तिकै हितकारी हुन्छ । कागतीको जुस बनाउनका लागि कागती, सम्भव भएसम्म सखर नभए चिनी र बिरेनुन…

हामीले सामान्य सलादका रुपमा खाने काँक्रो स्वास्थ्यको लागि निकै महत्वपूर्ण छ र यसको सेवनले शरीरलाई निकै फाइदा गर्दछ । वैज्ञानिकहरुद्वारा पुष्टि गरिएका काँक्रोका केही फाइदाहरु : १) काँक्रो भिटामिन बी को राम्रो स्रोत हो । स्वास्थ्य तथा तन्दुरुस्तीका लागि भिटामिन बी निकै महत्वपूर्ण हुन्छ । यसका अलावा काँक्रोमा शरीरलाई चाहिने भिटामिनहरु पर्याप्त मात्रामा हुन्छ । २) काँक्रोमा पानीको मात्रा ९५ प्रतिशत हुन्छ जसले गर्दा शरीरमा पानीको अभाव हुन दिँदैन र शरीरमा रहेका विषादी हरु कम गर्न मद्दत गर्छ । ३) काँक्रोको बोक्रामा रहेको भिटामिन सी ले आँखा तेजिलो बनाउनका साथै छालालाई चम्किलो पार्दछ । ४) काँक्रोको बोक्राले छालाका समस्याहरु कम…

अम्बाका यी १२ फाइदा, थाहा पाउनुभयो भने हुनुहुनेछ अचम्मित मध्य अमेरिकामा उत्पन्न भएको विश्वास गरिएको अम्बा नेपालमा प्राय : वर्षायामपछि पाइन्छ । अम्बा पोषणको ‘पावरहाउस’ हो, जसमा भिटामिन सी, लिसोपिन र एन्टिअक्सिडेन्टको मात्रा अत्यधिक हुन्छ । अद्धितीय स्वाद र फाइबरयुक्त यस फलले स्वास्थ्यमा अत्यधिक फाइदा हुन्छ भने छालाका लागि फाइदाजनक हुन्छ । अम्बामा पाइने फोलेट र खनिज तत्वले प्रजनन क्षमता वृद्धि हुन्छ । अम्बामा पाइने पोटासियमले रक्तचापलाई सामान्य गर्न सहयोग गर्न । केरा र अम्बामा उत्तिकै मात्रामा पोटासियम पाइन्छ । यसमा ८० प्रतिशत पानीको मात्रा हुने भएकाले छालालाई हाइड्रेट गर्न सहयोग गर्छ । अम्बाका यी फाइदा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता वृद्धि…

माइग्रेनको समस्या संसारभर धेरैलाई छ । नेपालीहरु पनि यसबाट अछुतो छैनन् । नेपालमा करिब १८ प्रतिशत महिला र १४ प्रतिशत पुरुषलाई यो समस्या रहेको पाइन्छ । हर्मोनको गडबडी, गर्भनिरोधक चक्की ओसी पिल लगायतको सेवनका कारण यो रोगको जोखिम पुरुषको तुलनामा महिलालाई बढि हुन्छ । माइग्रेन घातक नभएपनि पटकपटक दोहोरिनाले मानिसको दैनिक जीवनलाई समेत प्रभावित पार्छ । त्यसैले यसबारे जान्न तथा बुझ्न अत्यन्त जरुरी छ । सामान्य टाउको दुखाई र माइग्रेन टाउको दुखाई आफैंमा एउटा लक्षण मात्र हो । यसले विशेष कुनै रोगलाई इंगित गर्दैन । कफी खाने मान्छेले कफी समयमा पाएन भने पनि टाउको दुख्नसक्छ । जसलाई चिकित्सकीय भाषामा ‘कफी…

के कारणले मृगौला फेल हुन्छ ? यसबाट कसरी बच्न सकिन्छ ? थाहा पाउनुहोस् ! ========================================== किड्नी मानव शरीरको निकै महत्वपूर्ण अंगमध्ये एक हो । यसले रगतलाई फिल्टर गरेर त्यसमा रहेका हानिकारक तत्वहरुलाई पिसाबको माध्यमबाट बाहिर पठाउने काम गर्छ । तर,हाम्रै लहपार्बाहीले पनि किड्नी खराब हुने गर्दछ । किड्नीमा असर हुुनुमा मानिसको लापरवाही मुख्य जिम्मेवार छन । के कारणले किड्नी बिग्रिन्छ जानीराख्नुहोस: चिसो सर्दी र चिसोको समस्या भइरहन्छ भने यसप्रति वेवास्ता नगर्नुहोस । चिसोले पोस्ट इन्फेक्टिभ ग्लोमेरोनेफ्राइटिस नामक रोग लाग्छ । यसले किड्नीमा व्याक्टेरिया उत्पन्न गर्छ । खानामा धेरै नून खाँदा वा अन्य नूनिलो खानेकुराले पनि किड्नी खराब बनाउँछ । नूनले…