विविध

बेला बखतका कुरा- डा. जगमान गुरुङ आज २०७७ भदौ १२ गते, शुक्रवार। जेठ, असारमा बाडि आएर खोला बढे पछि आफ्नो अस्तित्त्व जोगाउन माछाहरु ठूलो खोलाबाट ठाडो खोलातिर लाग्दछन्।त्यसकारण जेठको निख्लदोदेखि माछाको शिर उँभोतिर फर्केको हुन्छ। भदौको १२ मा सगर गर्जेपछि खण्ड वृष्टि हुन्छ र खोलामा पानी घट्न थाल्छ। त्यसकारण भदौ १२ देखि माछाहरु ठूलो खोलातिर फर्कछन् र भदौ १२ देखि माछाको शिर उँधोतिर फर्केको हुन्छ। माछाको यो प्रकृति थाह पाएपछि मानिसले भदौ १२ देखि ठाडो खोलामा तिब( बाँसको कप्टेराको टाँड) थापेर माछा मार्दछन्। भदौको १२, तिबको तारा, हरियो दुना, पहेँलो चोक्टा हुन मन लाए बस, होइन भने हिँड भाइ हो…

चिनिया राष्ट्रपति सि जिनपिङको यो कुरा सारै मन पर्यो ! उनी भन्छन्: “म सानो छँदा ज्यादै स्वार्थी थिएँ । सबै कुरामा म आफ्नो मात्र फाइदा हेर्थें । फलतः मलाई सबैले छोड्दै गए, साथीहरूले समेत छोडे। मैले कहिल्यै पनि आफ्नो गल्ती देखिनँ, सधैं अरुलाई दोष दिएँ र उनीहरूको निन्दामात्र गरें। जीवनमा अपनाउनु पर्ने तीन कुरा मेरा बाबुले मलाई सिकाउनुभयो। एक दिन मेरा बाबुले दुई कचौरा चाउचाउ पकाउनुभयो र टेबुलमा राख्नुभयो। एउटा कचौरामाथि एउटा अन्डा थियो, अर्को कचौरामाथि अन्डा थिएन। बाबुले मलाई एउटा कचौरा रोज्न दिनुभयो। उस बखत आकलझुकलमात्र अण्डा खाने अवसर जुर्थ्यो—चाडपर्वमा वा नयाँ वर्षमा । मैले सहजै अण्डा भएको कचौरा…

एमपी सुब्बा जीवनको दौडमा यात्रा गर्दागर्दै कता गरेँ धेरै वर आउँदा पो भूँमरीमा परेँ । कवि तथा गीतकार अमर बान्तुको उल्लेखित कविताका हरफ पढ्दा लाग्छ, ‘उनी कुनै पीडाका भूँमरीमा रन्थनिएका छन्’ तर, भेट्दा ठ्याक्कै उल्टो छन् उनी । जीवन र भोगाइका गीत÷कविता कोर्ने बान्तु शृँगारिक छन् । सिर्जनामा थोरै पीडा, धेरै खुसी व्यक्त गर्ने उनी मिजासिला छन्, भेटेपछि घण्टौँ वितेको पत्तै हुन्न । अनामनगरस्थित एउटा रुपटपमा गफिँन सुरु नगर्दै भने, ‘मेरो नाम अमर बान्तवा राई हो । तर, मेरी भावना (श्रीमती)ले माया गरेर ‘बान्तु’ भनेपछि बान्तु भएँ ।’ यो उनको परिचय दिने शैली हो र स्पष्टिकरण पनि । ‘अमर बान्तवा’लाई…

सम्भवत ः धेरै नेपालीमा यस्तो भ्रम थियो, राजतन्त्रको अन्त्यपछि जनताद्धारा निर्वाचित दलका नेतृत्व÷सरकारद्धारा जनअपेक्षित नमूनादायक कार्यशैली र व्यवहार अवलम्वन गर्नेछन् । जसले राज्यका सबै संयन्त्रहरुमा निष्पक्ष, पारदर्र्शी, समावेशी ढंगबाट इमान्दारीपूर्वक मुलुकमा सुशासन कायम राख्नेछन् । त्यस्तै परिवर्तित सन्दर्भअनुसार राज्यद्धारा उपलब्ध सेवाहरु पनि सर्वसाधारणहरुले सहजै पाउने अपेक्षा थियो । वास्तविक रुपमा त्यसो भएको पाइएन । प्रथमत ः हिजोसम्म निम्नस्तरीय आर्थिकस्थिति भएका दलगत प्रतिनिधित्व गर्दै निर्वाचित भएका कतिपय उपल्लो तहका नेतृत्ववर्ग जसले राज्यसत्ता चलाए, तिनीहरुमा सामन्ती बिलासिताका झलक देखिएका छन् । तिनीहरुबाटै आर्थिक र सामाजिक बेथितिहरु भित्रिन थालेको देखिन्छ । बाहालवाला वा भूतपूर्व जोसुकै भएपनि राज्यका स्रोत र साधनहरुको दोहन गर्नमा केन्द्रित…

भ्रष्टाचारजन्य अपराध अनुसन्धान गर्ने नेपालको एक शक्तिशाली संबैधानिक आयोगका पूर्वआयुक्त राजनारायण पाठक स्वयंनै भ्रष्टाचारजन्य गतिविधिमा संलग्न भएको विवादमा केही महिनाअघि सो पदबाट राजीनामा दिन बाध्य भए । त्यसपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले निज पाठकविरुद्ध भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्धा विशेष अदालतमा पेश गरेको थियो । घुस लिएको अभियोगमा भ्रष्टाचारका मुद्धा खेपिरहेका पूर्वआयुक्त पाठक ७८ लाख धरौटीमा रिहा भएका छन् । विशेष अदालतका अध्यक्ष बाबुराम रेग्मी तथा सदस्यद्वय द्धारिकामान जोशी र प्रमोदकुमार श्रेष्ठ बैद्यको इजालसले पाठकलाई ७८ लाख धरौटीमा रिह ागर्ने आदेश दिएको थियो (राजधानी दैनिक, विहिबार जेठ २, २०७६ ः ३) । पूर्वआयुक्त पाठक नेपाल सरकार (वकिल सेवा) विशिष्ट श्रेणी (नायव महान्यायाधिवक्ता) पदबाट…

माओवादीले २०५२ साल फाल्गुन १ गतेदेखि थालेको सशस्त्र विद्रोहले मुलुकमा ठूलो÷अपूर्णनीय जनधनको क्षति पुगेको छ । यस क्रममा सुरक्षाकर्मी, माओवादी लडाकु एवं सर्वसाधारण नागरिकहरुसमेत १७÷१८ हजार जनाले शाहदात प्राप्त गरे । जसले एकल महिलाको संख्या निकै बढायो । त्यसैगरी करीब १ हजारभन्दा बढी संख्यामा मानिसकहरु बेपत्ता भए । द्वन्द्वमा प्रयोग भएका हातहतियार एवं बारुदी सुरुङमा परी निकै ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी पूर्वमाओवादी लडाकु एवं नागरिकहरु घाइते र अंगभङ्ग भएका छन् । तीमध्ये गम्भीर प्रकृतिका अंङभङ्ग हुने कतिपय व्यक्तिहरु उठ्न–बस्न नसक्नेहरु विभिन्न अस्पतालको शैयामा सीमित छन् । आफन्तले रुघेर बसेका छन् । अन्य घाइते र अंगभङ्ग भएकाहरु कतिपय व्यक्तिहरु– विभिन्न सहायक सामाग्रीहरु–…

नेपालमा पटकपटकको राजनीतिक परिवर्तनपछि संघीय संरचनामा राज्य रुपान्तरणसँगै संघमा राष्ट्रप्रमुख (राष्ट्रपति) सरकारप्रमुख (प्रधानमन्त्री) प्रदेश र स्थानीय सरकारलगायत अधिकांश संबैधानिक निकायहरुमा सत्तासीन राजनीतिक दलमा झुकाउ राख्ने व्यक्तिहरुले नै अवसर पाइरहेका छन् । एकातर्फ यस्ता पदाधिकारीहरुको सानसौगात, सुविधा हेर्दा शाहीतन्त्रको झलक र धङधङे देखिन्छ । झण्डावाल विशिष्ट व्यक्तिको सवारी चल्दा वाटोघाटोमा हिड्ने पैदलयात्रीसमेत रोकिनुपर्ने अवस्था हुनआउँछ । आकाशमा समेत जहाजहरु हेल्डिङमा पर्छन्÷राखिन्छ । यसो हेर्दा लाग्छ नेपालका विशिष्ट व्यक्तिहरु निकै शक्तिशाली र सम्पन्न छन् । यस्ता विशिष्टहरुका लागि भूतपूर्व भएपनि राज्यले वर्षेनी अरबौ खर्चिएर पाल्नुपरिरहेको छ । अर्कोतर्फ यही देशका राजधानीकै छेउछाउलगायत नेपालको उत्तरी भेगका नागरिकहरुका लागि ठूल्लाठूल्ला जोखिमीपूर्ण नदिनाला वारपार गर्न…